Saopštenje Kuće ljudskih prava Banjaluka

Kuća ljudskih prava Banjaluka pozdravlja rješenje Ustavnog suda Republike Srpske kojim se potvrđuje stavljanje van snage Zakona o posbenom registru i javnosti rada neprofitnih organizacija u RS, koji je Narodna skupština RS usvojila u martu 2025. godine.

Na sjednici održanoj 28. januara 2026. Ustavni sud RS je donio je rješenje kojim se obustavlja postupak za ocjenu ustavnosti Zakona o posebnom registru i javnosti rada neprofitnih orgnaizacija koju je zatražilo više nevladinih organizacija u RS. U obrazloženju se navodi da je Ustavni sud Bosne i Hercegovine sporni Zakon već stavio van snage u maju 2025. i da je Zakon, u skladu sa tom odlukom Ustavnog suda BiH, prestao da važi.

Podsjećamo da je Kuća ljudskih prava Banjaluka u više navrata isticala štetnost ovog Zakona i njegovu neusaglašensot sa međunarodnim standardima zaštite ljudskih prva i sloboda. Zakon je ocijenjen kao atak na slobodu udruživanja u Republici Srpskoj i pokušaj direktnog miješanja u nezavisnost i autonomiju udruženja, a to je potvrdio i Ustavni sud Bosne i Hercegovine.

Odlukom broj U-6/25 Ustavni sud Bosne i Hercegovine je utvrdio da Zakon o posebnom registru i javnosti rada neprofitnih organizacija nije u skladu sa članom II/3 Ustava Bosne i Hercegovine i članom 11. Evropske konvencije za zaštitu ljudskih prava i osnovnih sloboda. Ustavni sud BiH je ocijenio da nove pravne kategorije koje je Zakon uveo kao što su „neprofitne organizacije“ i „agenti stranog uticaja“, za koje su propisane posebne obaveze i ograničenja, kao i nedovoljno jasne formulacije šta je zabranjeno „političko djelovanje“ i „politička aktivnost“, ne odgovaraju „hitnoj društvenoj potrebi“ i da nisu nužne u demokratskom društvu.

Kuća ljudskih prava Banjaluka žali što je izgubljeno dragocjeno vrijeme u borbi da se dokaže neustavnost ovog Zakona koje je moglo biti iskorišteno za unapređenje mehanizama zaštite ljudskih prava i sloboda, umjesto što su se one pokušale osporiti i/ili ukinuti.